|
B?L???M SUÇLARI VE TÜRK?YEDE’K? YASAL DURUMU
1. Giri?
Ya?amakta oldu?umuz bilgi ça??nda internet, bilginin s?n?r tan?mad???n? ve s?n?rs?z bilgiyi ba?kalar?yla payla?mam?z gerekti?ini, bilginin payla??ld?kça ço?ald???n? bize ö?retirken, bir yandan da bütün s?n?rlar? kald?rarak dünyay?, insanlar için “küresel köy” haline getirdi. Uzmanlar dünyada son 30 y?lda üretilen toplam bilgi hacminin, bundan önceki 5000 y?lda üretilenden fazla oldu?unu söylemektedir. Bu kadar çok bilginin mevcut oldu?u ça??m?zda art?k bilginin çoklu?u de?il, arad???m?z bilgiye an?nda ula?mak önemlidir.
Önceleri sadece bilgi de?i?imi, payla??m? ve ileti?im amac?yla kullan?lan internet, günümüzde gündelik ya?ant?m?z?n bir parças? haline gelerek, ileti?imden ara?t?rmaya, al??veri?ten reklama hemen her alanda yerini alm??t?r. Öyle ki bu gün internet üzerinde milyonlarca insan, sat?c?lar?n yüzünü bile görmeden al??veri?ini yap?yor, borsay?, hava durumunu, tuttu?u tak?m?n en son ald??? sonuçlar? an?nda ö?reniyor, ara?t?rma yap?yor, oyun oynuyor hatta dünyan?n ta öbür ucundaki arkada??na an?nda posta veya mesaj gönderebiliyor.
Günlük ya?ant?m?z? ba?tan ba?a de?i?tiren internet kitle ileti?im alan?nda yap?lan bulu?lar?n en önemlisidir. Çünkü radyo 50 milyonluk kitlesine 38 y?lda, TV 13 y?lda eri?irken internet 4,5 y?l gibi k?sa sürede eri?mi?tir. Bütün dünyay? saran internet bilgisayar a?? sayesinde önemli miktarda bilgi, haber ve belgeye kolayca ula?arak kütüphaneleri dola?madan veya yüzlerce kitaplar? kar??t?rmadan arad???m?z bilgiye an?nda dijital olarak ula?abiliyorsunuz. Hatta isterseniz arad???n?z konu hakk?nda uzman ki?ilere ula?arak canl? olarak sohbet ederek bilgiye ula?mak mümkündür. ?nternet hala sahibi bulunmayan, yönetilmeyen ve denetlenmeyen tek ve ola?anüstü i?letmedir.
?nternet sayesinde devletin ilgili kurumlar? h?zla bütün i?lerini dijital ortama ta??maya ba?lad?lar. Pek yak?nda Web üzerinden vergilerimizi ödeyerek, seçimlerde oy kullanabilecek ve her türlü resmi ba?vurular?m?z? yapabilece?iz.
D?? ülkelerde, art?k üniversitelerde “biometri” ad? alt?nda kürsüler kurulmaktad?r. Bu kürsüler insanlar?n di?erlerinden nas?l ay?rt edilebilece?i üzerine çal??an ve bu konuda dallanm?? teknolojiler geli?tiren üniversite bölümleridir. Her üniversite sizi göz irisinizden, parmak izinizden, ses tonunuzdan, yüzünüzdeki k?lcal damardan tan?maya çal??an ak?ll? makinalar ve bunlar? ak?ll?ca kullanabilen veritabanlar? üzerinde çal??maktad?rlar. Bu çal??man?n nedenini tahmin etmi?sinizdir. Art?k kredi kart?n?z yerine gözlerinizi, parmak izinizi, sesinizi, DNA yap?n?z? veya benzer ?eyleri kullanacaks?n?z. Bu da çok yak?n bir tarihte hedeflenen bedava internet, bilgisayar, bedava kredi numaras? ve zahmetsiz ticaret yollar?na aç?lan rüyay? tetikleyen di?er bir altyap? çal??mas?d?r. Bilgisayar üzerinde sizi alg?layacak olan yeni sensörler yer alacak. Ülkemizde büyük ölçekli olarak görülen ilk somut örnek Veezygo idi.
?nternet üzerinden ticaret yapan firmalar internetteki kaynaklar? internet d???nda kullanmaya yöneldi. Vestel iki y?l önce Veezygo ad? alt?nda bir IIS hizmeti ba?latm??t?. Kullan?c?lar?na bir bilgisayar, internet ba?lant?s? ve bir kredi kart? sa?layan bu hizmet asl?nda amaçlar?na pek çok farkl? mekanizmaya dayam?? bir pazarlama tekni?idir. Veezygo ya da buna benzer pek çok ticari yat?r?m asl?nda müthi? bir mü?teri portföyü olu?turma ve bu mü?teri grubunu kontrol alt?nda tutma yolu olarak kullan?ld?.
Bili?imin amac?; küresel bilgi toplumu olu?turmakt?r. Bu konuda stratejiler geli?tiriliyor. Örne?in Türkiye, küresel uydu ileti?imi ?ebekesi Iridium sayesinde dünya çevresindeki alt? yörüngede bulunan 11 er adet uydudan olu?uyor. Bu güne dek gerçekle?tirilen en yüksek hacimli uydu üretim programlar?yla üretilen ve uzaya f?rlat?lan 66 adet uydu, tüm dünya co?rafyas?nda, geleneksel uydu ileti?im terminallerinin 1/10 u a??rl???ndaki mobil el cihazlar?yla her türlü ?ebekeye eri?im imkan? sunuyor. Sistem, sesin yan? s?ra mesaj da iletiyor. Uluslar aras? e?ilimler ister uydudan, ister kablolu olsun bütün yay?nlar?n birle?tirilmesi yönündedir.
Di?er olumlu icatlar?n k?r?k ve eksik yanlar?n? kullanan insano?lu o icatlar? çarpt?rmay? ba?ard??? gibi bu yeni s?n?rs?z dünyan?n da çarp?kl?klar?n?n temelini atmaya ba?lad?.
Önce mesaj ve haber için kullan?lan internet olgusu zamanla bir ç?kar kayna?? halini almay? ba?ard?. Tabi bu kadar müthi? bir icad?n t?pk? dinamitte oldu?u gibi y?kma amaçl? kullan?labilece?i gerçe?i di?er herkesi tedirgin etmeye ba?lad?. Bunlara en tehlikeli bir örnek olarak; sistemin içinde var olan ve temizlenemeyen bir olgu halini alan “HYBR?S” tir. 1998 y?l?nda tüm veri ve ileti?im tabanlar? içinde mail yoluyla yay?labilen gizli bir virüs üretildi. Bu virüs k?sa metrajl? bir film gibi geldi ve geçti. Ona kar?? antivirüs programlar? yaz?ld? ama nafile. Daha geli?mi? olarak ve yine maille yay?lan HYBR?S patlad?.
Dünyan?n bili?im ve internet devi M?CROSOFT, ABD Savunma Bakanl???, Pentagon ve daha birçok iyi korunan ya da öyle san?lan firma milyonlarca dolarl?k zarara u?rad?. Daha sonra: “I love you”, “K?ss me”, “Hotbird 2” olmak üzere ve baz?lar?n?n Taivan, Honkong, Endonezya gibi do?u kökenli oldu?u bilinen onlarca, yüzlerce virüs ve bunlara kar?? antivirüs programlar? üretildi.
Ramazan Erdo?an haricindeki isimler, söz konusu makale kaleme al?nd??? esnâda ?ükrü Balc? Polis Meslek Yüksek Okulu ö?rencileri olup ?u anda polis memuru olarak görev yapaktad?rlar. 1. B?L???M SUÇLARI ÇALI?MA GRUBU 18.04.1998 tarihinde Sn. Genel Müdürümüz’ün onay?yla kurulan “Bili?im Suçlar? ve Bilgi Güvenli?i Kurulu” alt?nda yap?lan görevlendirme ile 1.3.1999 tarihinde “Bili?im Suçlar? Çal??ma Grubu” kurulmu?tur.
Kamu Yarar?n?n tesisini güçlendirmek aç?s?ndan, yap?lacak hukuki düzenlemelerle sosyal adaletin sa?lanmas? ve haks?zl?klar?n önüne geçilmesi, ülkemiz ve ya?ad???m?z toplumun huzuru ve mutlulu?u aç?s?ndan çok önemli hale gelmi?tir. Böylelikle insan o?lunun hizmetinde çok önemli bir yere sahip olan teknolojinin daha çok verimli olmas? huzurlu ve ça?da? toplumlar için en büyük kazanç olacakt?r. Sonuçta teknolojide, di?er hizmetler gibi, insan o?lunun ya?am?na de?er katmak,güzelle?tirmek ve kolayla?t?rmak için vard?r.
1.1. AMAÇ:
Geli?en teknolojilerle birlikte insan ili?kileri de bu teknolojik ortamlara ta??nmakta ve bu ortamlarda da hak ihlalleri meydana gelmektedir. Bili?im alan?ndaki hak ihlallerini ara?t?rmak bu alandaki suç tiplerini belirlemek, ilgili Daire Ba?kanl?klar?n?n yönetmeliklerinde gerekli düzenlemeleri yapmak üzere “Bili?im Suçlar? çal??ma Grubu” kurulmu?tur.
2. B?L???M SUÇLARININ SINIFLANDIRILMASI
Bili?im alan?ndaki suç tiplerini incelerken ?nterpol’ ün haz?rlam?? oldu?u “?nterpol Computer Crime Manual” esas olmak üzere, Birle?mi? Milletlerin haz?rlam?? oldugu “United Nations Manual on The Preventation and Control of Compert-Related Crime” kitapc?g? ve Avustralya Polis Te?kilat?n?n haz?rlam?? oldu?u “Minimum Provisions For ?nvestigation Of Computer Based Offences” kitapç?klar?ndan istifade edilerek a?ag?daki suç tipleri belirlenmi?tir.
2.1. B?LG?SAYAR S?STEMLER?NE VE SERV?SLER?NE YETK?S?Z ER???M
2.1.1. Yetkisiz Eri?im:
Tan?m: Bir bilgisayar sistemine yada bilgisayar a??na yetkisi olmaks?z?n eri?mektir.
Aç?klama: Suçun hedefi bir bilgisayar sistemi yada a??d?r. Eri?im bir ki?i taraf?ndan yak?n bir mesafeden olaca?? gibi dolayl? olarak uzak bir mesafeden de (örne?in:modem hatt? ile) olabilir.
Rus Askeri Haber Sitesi Hack Edildi
Rusya’n?n askeri haber ajans? olan AVN, bir grup hacker taraf?ndan hack edildi. Siteye Rus siyasilerini ve komutanlar?n? a?a??layan ingilizce yaz?lar yazan hackerlerin eylemlerini ?ngiltere ve Brezilya’ dan gerçekle?tirdikleri ortaya ç?kt?. Siteyi hack eden hackerlerden biri Yahoo ve e-Bay’ ?n hizmetlerini aksatan ki?i olduklar?n? itiraf ettiler. Eylemin amac? ise, Çeçenistan’ daki sava? nedeniyle Rusya’ y? sanal ortamdan uzakla?t?rmak olarak belirtildi.
M.S.B.’YE HACKER SALDIRI
Kendilerine “KORSAN TEAM” diyen bir grup hacker M.S.B’ nin ana sayfas?na ?u mesaj? yerle?tirdi.
“Ülkemizin içinde bulundu?u ekonomik krize kar?? önlem alman?z? bekliyoruz. Yoksulluk s?n?r?, i?sizlik güzelim yurdumuzun hali bumu olacakt?? Lütfen buna bir son veriniz.”
2.1.2. Yetkisiz Dinleme
Tan?m: Bir bilgisayar veya a? sistemine, sisteminden veya sistemi içinden yap?lan ileti?imin yetkisi olmaks?z?n teknik anlamda dinlenmesidir. Aç?klama: Suçun hedefi her türlü bilgisayar ileti?imidir. Genellikle halka aç?k yada özel telekominikasyon sistemleri yoluyla yap?lan veri transferini içerir. Suçun olu?mas? için hareket yetkisiz ve niyet edilmi? olmal?d?r.
2.1.3. Hesap ?hlâli
Tan?m: Herhangi bir ödeme yapmaktan kaç?nma niyetiyle bir ba?kas?n?n dijital hesab?n? kötüye kullanma.
Aç?klama: Bu tip suçlar geleneksel h?rs?zl?k, doland?r?c?l?k suçlar? gibidir. Hesap ihlali, yetkisiz eri?im yap?larak ba?kas?n?n hesab?n? kullanarak sistemlerden istifade etmek ?eklinde olabilir. 2.2. B?LG?SAYAR SABOTAJI: 2.2.1. Mant?ksal
Tan?m: bir bilgisayar yada ileti?im sisteminin fonksiyonlar?n? engelleme amac?yla bilgisayar verileri veya programlar?n?n girilmesi, yüklenmesi, de?i?tirilmesi, silinmesi veya ele geçirilmesidir.
Aç?klama: Bir bilgisayar yada ileti?im sisteminin fonksiyonlar?n?n çal??mas?n? engellemek amac?yla verilerin yada programlar?n Zaman Bombas?, Truva Atlar?, Virüsler, Solucanlarla de?i?tirilmesi, silinmesi veya çal??amaz hale getirilmesidir.
V?RÜSLER
I. WORM. PIF.FABLE V?RÜSÜ
Bilgisayar?n?za rastgele bir e-mail mesaj olarak geliyor, konu olarak da ?unlardan birisi görünür:
- FABLE
- SOMETHING YOU SHOULD READ (Bunu okuman?z gerekiyor)
- VERY IMPORTANT THAT YOU RECEIVE THIS (Bunu alman?z çok önemli)
Mesaj?n kendisi ise a?a??daki cümleler aras?ndan rastgele seçiliyor;
- A NICE LITTLE FABLE (Ho? minik bir öykü)
- WANTED TO MAKE SURE YOU RECEIVED THIS (Al?c?ya ula?t???ndan emin olmak için)
Buna ek olarak, mesaja ili?tirilmi? FIBLE.PIF isimli bir dosya yer al?yor. Bir kez çal??t?r?ld???nda solucan virüs bir dizi ba?ka dosya aç?yor, sisteme yerle?iyor ve ICQ kanallar? ve e-posta üzerinden kendisine kay?tl? tüm adreslere da??t?yor.
HYBRIS
Al?c?ya masum bir e-posta olarak geliyor. Hybr?s windows platformunda e-posta eklentisi olarak yay?l?yor. Yay?lmak için WSOCK.32.DLL dosyas?n? kullanan virüs ayn? zamanda a? ba?lant?lar?n? kuran windows i?levine de el at?yor. E-posta adres defterini taray?p tüm adreslere kendini yolluyor.
ANT?-V?RÜS RESEARCH CENTER’IN BA?KANI EUGENE KOSPERSKEY; Bu virüste farkl? olan ?ey zarars?z görünmesine ra?men internet üzerinden kendisini yenileyebiliyor. Ve yazar?na neredeyse “gerçek zamanda “ virüs üzerinde de?i?tirme ve tüm dünyadaki virüslü bilgisayarlar? kontrol edebilme imkan?n? sunuyor. Ayr?ca virüs tarihinin en karma??k ve en hassas koduna sahip virüste plugin’ler son derece güvenli olarak ?ifrelenmi?.
EN ?LG?NÇ YARI?MA
En iyi virüsü kim yazacak? Yeni geli?tirilen firewall sisteminin güvenli?inin testi için hackerlara ça?r? yapan gatekeeper’ ?n yöneticileri sistemi geçebilene belirli bir ücret vermeyi taahhüt etmi?lerdir.
2.2.2. Fizikî
Tan?m: Bir bilgisayar yada ileti?im sistemine fonksiyonlar?n? engelleme amac?yla fiziksel yolla zarar verilmesidir.
Aç?klama: Bir sistemin parçalar?na fiziki zarar verilmesidir. 2.3. B?LG?SAYAR YOLUYLA DOLANDIRICILIK
Tan?m: Bilgisayar ve ileti?im teknolojilerini kullanarak verilerin al?nmas?, girilmesi, de?i?tirilmesi, silinmesi yoluyla kendisine veya ba?kas?na yasad??? ekonomik menfaat temin etmek veya ma?dura zarar vermektir.
Aç?klama: Suçlunun hedefi kendisine veya bir ba?kas?na mali kazanç sa?lamak yada ma?dura ciddi kay?plar vermektir. Bilgisayar doland?r?c?l??? suçlular? modern bilgisayar teknolojileri ve a? sistemlerinin avantajlar?n? de?erlendirmeleri yoluyla klasik doland?r?c?l?k suçlular?ndan farkl?l?k gösterir.
www.slutmancity.com
Bir Türk taraf?ndan kurulmu? bir site. Sizin için sevmedi?iniz birinin bilgisayar veya sitesine minik bir hacker sald?r?s? yap?yor tabii küçük bir ücret kar??l???nda. Ama u?rad??? bir sald?r? yüzünden siteyi kapatmak zorunda kald?.
2.3.1. Banka Kartlar?
Tan?m : Bankamatik sistemlerinden yap?lan doland?r?c?l?k ve h?rs?zl?k sucudur.
Aç?klama: Banka - matik sistemleri genelde bankalar yada benzeri finans kurulu?lar? taraf?ndan kullan?l?r ve ?ifreli a? sistemlerini kullan?rlar. Doland?r?c?l?k ki?isel tan?mlama numaras? içeren kartlar?n ço?alt?lmas?, kopyalanmas? veya dinlenmesi yoluyla olu?ur.
AK?AM GAZETES?N?N 20 MART 2002 TAR?HL? SAYISINDAK? “?NTERNET?N GELECE??” ?S?ML? YAZI:
Japonya’da kredi kart? numaralar?n? kullanarak yada yeni kart olu?turarak hesaplardan para çeken veya al??veri? yapan bir lise ö?rencisi yakaland?.
2.3.2. Girdi/ Ç?kt?/ Program Hileleri
Tan?m: Bir bilgisayar sistemine kas?tl? olarak yanl?? veri giri?i yapmak veya sistemden ç?kt? almak sitemdeki programlar?n de?i?tirilmesi yoluyla yap?lan doland?r?c?l?k ve h?rs?zl?kt?r.
Aç?klama: Bu tarz suçlarda daha çok yanl?? veri girmek yayg?nd?r. Ama bunun yan?nda program hilelerinin tan?mlanmas? daha zordur. Ve üç çe?it geni? bilgisayar program? kategorisi vard?r.
1) Ticari piyasa için yaz?lm?? yaz?l?mlar (sat??a aç?kt?r)
2) Ticari amaçla al?nm?? ama daha sonra belli bir amaç için de?i?tirilmi? yaz?l?mlar
3) Belirli bir amaç için özel olarak yaz?lm?? ve sat??a aç?k olmayan yaz?l?mlar
2.3.3. ?leti?im Servislerini Haks?z Ve Yetkisiz Olarak Kullanma
Tan?m: Kendisine veya ba?kas?na ekonomik menfaat sa?lamak maksad?yla ileti?im sistemlerindeki protokol ve prosedürlerin aç?klar?n? kullanarak ileti?im servislerine veya di?er bilgisayar sistemlerine hakk? olmadan girmek.
Aç?klama: ?leti?im servislerinin de?i?ik ?ekillerde kötü kullan?m? olarak tan?mlanabilir.
SPYWARE: Bir internet ba?lant?s?n?n kullan?c?n?n bilgisi veya kesin onay? olmadan kullanan yaz?l?mlar? ifade eder. Örne?in : M?CROSOFT firmas?n?n MED?A PLAYER 7 program? kullan?c?n?n bilgisi olmadan microsoft’la ba?lant? kuruyor.
2.4. B?LG?SAYAR YOLUYLA SAHTEC?L?K
Tan?m:
Kendisine veya ba?kas?na yasa d??? ekonomik menfaat temin etmek veya ma?dura zarar vermek maksad?yla; Bilgisayar sistemlerinin kullanarak sahte materyal olu?turmak veya dijital ortamda tutulan belgeler üzerinde de?i?iklik yapmakt?r.
Aç?klama: Dijital ortamda tutulan dökümanlar üzerinde de?i?iklik yapmak suçtur. ?imdiye kadar bilgisayarlar suçun amac? konumunda iken sahtecilikte bilgisayar suçun yard?mc? arac? olmu?tur. Modern teknolojinin ula?t??? nokta bu suçu daha da kolayla?t?rm??t?r.
www.password.alliance.com
Ücretli sitelerin ?ifrelerini k?rarak ücretsiz giri?e izin tan?yan, genellikle pornografik site adresleri ve ?ifreleriyle olu?turulmu? bir site.
www.destroycartoon.com
?ki Türk arkada??n haz?rlad??? daha do?rusu kopyalad??? animasyon sitesi. 2.5. KANUNLA KORUNMU? B?R YAZILIMIN ?Z?NS?Z KULLANIMI
Tan?m: Kanunla korunmu? yaz?l?mlar?n izinsiz olarak ço?alt?lmas?, yasad??? yöntemlerle elde edilen bilgisayar yaz?l?mlar?n?n sat???, kopyalanmas?,da??t?m? ve kullan?m?n? ifade eder.
2.5.1. Lisanss?z Sözle?me ihlali
2.5.1.1. Lisans Sözle?mesine Ayk?r? Kullanma
Tek bir bilgisayar için kullan?lmas? gereken yaz?l?m?n birden fazla bilgisayar taraf?ndan payla??larak kullan?lmas?d?r. Bu gibi durumlarda tüm bilgisayarlar için ayr? ayr? lisans al?nmas? gerekir.
TEL?F HAKLARI ?Ç?N CEZA ÖDEYECEK
Müzik servisi veren mp3.com sitesi hakk?ndaki telif haklar?n? çi?nedi?i yolunda aç?lan davay? kaybetti. Ma?dur yap?mc?lara 300.000 DOLAR ödemeye mahkum edildi. MP3 sunucular? üzerinde ticari amaçl? sat?lan 80.000 müzik CD’si bulunuyor.
2.5.1.2. Lisans Haklar?na Ayk?r? Ço?altma
Lisans sözle?mesi ile korunmu? bir yaz?l?m?n saklanm?? oldu?u medya ortam?n?n bir ba?ka medya ortam?na kopyalanmas?d?r. Burada bu yaz?l?m? kopyalayanda kopyalatanda sorumludur.
2.5.1.3. Lisans Haklar?na Ayk?r? Kiralama De?i?ik medya üzerine kay?tl? oyun, film, yaz?l?m programlar?n?n lisans haklar?na ayk?r? olarak kiralanmas?d?r.
2.5.2. Taklitçilik Yaz?l?m taklitçili?i, fikri haklara tabii olan yaz?l?mlar?n ufak de?i?ikliklerle yasalm?? gibi gösterilerek kar amac?yla ço?alt?lmas? yada sat?lmas?d?r. Burada kullan?c?n?n aksine taklitçiler salt kar ve para amac? gütmektedir.
M?CROSOFT YAZILIMLARINI KORSAN SATAN B?R F?RMAYA 18 M?LYAR L?RALIK CEZA KES?LD?:
45 adet cd, 5 disket cd roomlu bir bilgisayara el kondu. Firma yetkilisine 3 ay hapis cezas? verildi.
WWW. WALT D?SNEY COM
Orjinal WALT D?SNEY çizgi film ve animasyon sitesi ama WALT D?SNEY JP. Sahtesi benzer çizgi filmlerin uzak do?u kökenli ve erotikle?tirilmi? kopyas?
WWW. SHOCKWAVE. COM
Asl? bir yaz?l?m ve program sitesi olan ve k?sa bir süre önce kapat?lan sitenin ayn? isimle faaliyet gösteren ve gerçe?ine göre ücretsiz olan site, oyunla, çizgi filmler.
2.5.3. ?zinsiz ?thalat
Yaz?l?m hakk? sahibinden ve yetkili makamlardan gerekli izin almaks?z?n, herhangi bir bilgisayar yaz?l?m?n?n ithal edilmesidir.
2.6. YASA DI?I YAYINLAR
Tan?m: Yasa d??? yay?nlar?n saklanmas?ndan ve da??t?lmas?ndan bilgisayar sistem ve a?lar?n?n kullan?lmas?d?r.
Aç?klama: Kanun taraf?ndan yasaklanm?? her türlü materyalin web sayfalar?, BBS’ ler, elektronik postalar, haber gruplar? ve her türlü veri saklanabilecek optik medyalar gibi dijital kay?t yapan sistemler vas?tas? ile saklanmas?, da??t?lmas? ve yay?nlanmas?d?r.
2.7. D??ER
2.7.1. Ticari S?rlar?n Çal?nmas?
Tan?m: Ekonomik kay?p vermek yada yasal olmayan bir ekonomik avantaj sa?lamak niyeti ile yetkisi yada herhangi yasal bir sebebi olmaks?z?n uygun olmayan yollarla ticari s?rr?n kullan?m?, transferi, if?as? yada elde edilmesidir.
Not : Bili?im suçlar? ticari s?rlar?n h?rs?zl???n? da kapsayabilir. Endüstriyel espiyonaj olarak da bilinir.
2.7.2. Verilerin Suistimali
Tan?m: Ticari yada mesleki s?rlar?n, ki?isel bilgilerin yada de?erli di?er verilerin kendisine veya ba?kas?na menfaat sa?lamak yada zarar vermek amac?yla kullan?m?, sat?lmas? ve da??t?m?d?r.
Aç?klama: Mü?teri bilgileri, hasta bilgileri gibi banka, hastane, al??veri? merkezleri, devlet kurumlar? gibi kurulu?larda tutulan her türlü ki?isel bilginin kendisine yada ba?kas?na menfaat sa?lamak veya zarar vermek amac?yla ki?ilerin r?zas? d???nda kullan?lmas?d?r.
2.7.3. Sahte Ki?ilik Olu?turma ve Ki?ilik Taklidi
Tan?m: Hile yolu ile kendisine veya bir ba?kas?na menfaat sa?lamak yada zarar vermek maksad? ile hayali bir ki?ilik olu?turmak veya bir ba?kas?n?n bilgilerini kullanarak onun ki?ili?ini taklit etmektir.
Aç?klama: Bilgisayar sistemlerine yetkisiz eri?im sa?lamak yada kullanma hakk? kazanmak amac?yla gerçek ki?ilerin taklidi yada hayali ki?iler olu?turmak etkili metotlardan biri olarak bilinir.
Bu metotta, gerçek ki?ilere ait bilgileri kullanarak o ki?inin arkas?na saklan?lmakta ve o ki?inin muhtemel bir suç durumunda san?k durumuna dü?mesine neden olunmaktad?r. Ayr?ca kredi kart? numara olu?turucu programlar gibi araçlar kullan?larak elde edilecek gerçek bilgilerin hayali ki?iler olu?turulmas?nda kullan?lmas?yla menfaat sa?lan?lmakta ve zarar görülmektedir. 2.5. KANUNLA KORUNMU? B?R YAZILIMIN ?Z?NS?Z KULLANIMI
Tan?m: Kanunla korunmu? yaz?l?mlar?n izinsiz olarak ço?alt?lmas?, yasad??? yöntemlerle elde edilen bilgisayar yaz?l?mlar?n?n sat???, kopyalanmas?,da??t?m? ve kullan?m?n? ifade eder.
2.5.1. Lisanss?z Sözle?me ihlali
2.5.1.1. Lisans Sözle?mesine Ayk?r? Kullanma
Tek bir bilgisayar için kullan?lmas? gereken yaz?l?m?n birden fazla bilgisayar taraf?ndan payla??larak kullan?lmas?d?r. Bu gibi durumlarda tüm bilgisayarlar için ayr? ayr? lisans al?nmas? gerekir.
TEL?F HAKLARI ?Ç?N CEZA ÖDEYECEK
Müzik servisi veren mp3.com sitesi hakk?ndaki telif haklar?n? çi?nedi?i yolunda aç?lan davay? kaybetti. Ma?dur yap?mc?lara 300.000 DOLAR ödemeye mahkum edildi. MP3 sunucular? üzerinde ticari amaçl? sat?lan 80.000 müzik CD’si bulunuyor.
2.5.1.2. Lisans Haklar?na Ayk?r? Ço?altma
Lisans sözle?mesi ile korunmu? bir yaz?l?m?n saklanm?? oldu?u medya ortam?n?n bir ba?ka medya ortam?na kopyalanmas?d?r. Burada bu yaz?l?m? kopyalayanda kopyalatanda sorumludur.
2.5.1.3. Lisans Haklar?na Ayk?r? Kiralama De?i?ik medya üzerine kay?tl? oyun, film, yaz?l?m programlar?n?n lisans haklar?na ayk?r? olarak kiralanmas?d?r.
2.5.2. Taklitçilik Yaz?l?m taklitçili?i, fikri haklara tabii olan yaz?l?mlar?n ufak de?i?ikliklerle yasalm?? gibi gösterilerek kar amac?yla ço?alt?lmas? yada sat?lmas?d?r. Burada kullan?c?n?n aksine taklitçiler salt kar ve para amac? gütmektedir.
M?CROSOFT YAZILIMLARINI KORSAN SATAN B?R F?RMAYA 18 M?LYAR L?RALIK CEZA KES?LD?:
45 adet cd, 5 disket cd roomlu bir bilgisayara el kondu. Firma yetkilisine 3 ay hapis cezas? verildi.
WWW. WALT D?SNEY COM
Orjinal WALT D?SNEY çizgi film ve animasyon sitesi ama WALT D?SNEY JP. Sahtesi benzer çizgi filmlerin uzak do?u kökenli ve erotikle?tirilmi? kopyas?
WWW. SHOCKWAVE. COM
Asl? bir yaz?l?m ve program sitesi olan ve k?sa bir süre önce kapat?lan sitenin ayn? isimle faaliyet gösteren ve gerçe?ine göre ücretsiz olan site, oyunla, çizgi filmler.
2.5.3. ?zinsiz ?thalat
Yaz?l?m hakk? sahibinden ve yetkili makamlardan gerekli izin almaks?z?n, herhangi bir bilgisayar yaz?l?m?n?n ithal edilmesidir.
2.6. YASA DI?I YAYINLAR
Tan?m: Yasa d??? yay?nlar?n saklanmas?ndan ve da??t?lmas?ndan bilgisayar sistem ve a?lar?n?n kullan?lmas?d?r.
Aç?klama: Kanun taraf?ndan yasaklanm?? her türlü materyalin web sayfalar?, BBS’ ler, elektronik postalar, haber gruplar? ve her türlü veri saklanabilecek optik medyalar gibi dijital kay?t yapan sistemler vas?tas? ile saklanmas?, da??t?lmas? ve yay?nlanmas?d?r.
2.7. D??ER
2.7.1. Ticari S?rlar?n Çal?nmas?
Tan?m: Ekonomik kay?p vermek yada yasal olmayan bir ekonomik avantaj sa?lamak niyeti ile yetkisi yada herhangi yasal bir sebebi olmaks?z?n uygun olmayan yollarla ticari s?rr?n kullan?m?, transferi, if?as? yada elde edilmesidir.
Not : Bili?im suçlar? ticari s?rlar?n h?rs?zl???n? da kapsayabilir. Endüstriyel espiyonaj olarak da bilinir.
2.7.2. Verilerin Suistimali
Tan?m: Ticari yada mesleki s?rlar?n, ki?isel bilgilerin yada de?erli di?er verilerin kendisine veya ba?kas?na menfaat sa?lamak yada zarar vermek amac?yla kullan?m?, sat?lmas? ve da??t?m?d?r.
Aç?klama: Mü?teri bilgileri, hasta bilgileri gibi banka, hastane, al??veri? merkezleri, devlet kurumlar? gibi kurulu?larda tutulan her türlü ki?isel bilginin kendisine yada ba?kas?na menfaat sa?lamak veya zarar vermek amac?yla ki?ilerin r?zas? d???nda kullan?lmas?d?r.
2.7.3. Sahte Ki?ilik Olu?turma ve Ki?ilik Taklidi
Tan?m: Hile yolu ile kendisine veya bir ba?kas?na menfaat sa?lamak yada zarar vermek maksad? ile hayali bir ki?ilik olu?turmak veya bir ba?kas?n?n bilgilerini kullanarak onun ki?ili?ini taklit etmektir.
Aç?klama: Bilgisayar sistemlerine yetkisiz eri?im sa?lamak yada kullanma hakk? kazanmak amac?yla gerçek ki?ilerin taklidi yada hayali ki?iler olu?turmak etkili metotlardan biri olarak bilinir.
Bu metotta, gerçek ki?ilere ait bilgileri kullanarak o ki?inin arkas?na saklan?lmakta ve o ki?inin muhtemel bir suç durumunda san?k durumuna dü?mesine neden olunmaktad?r. Ayr?ca kredi kart? numara olu?turucu programlar gibi araçlar kullan?larak elde edilecek gerçek bilgilerin hayali ki?iler olu?turulmas?nda kullan?lmas?yla menfaat sa?lan?lmakta ve zarar görülmektedir. kaynak:http://www.isbpmyo.edu.tr/makale_bil_01.asp |
